images

Publicaties

 

Een nieuw computerondersteund SpraakKlankOnderzoek

Maak kennis met het SKO (SpraakKlankOnderzoek)


Het SpraakKlankOnderzoek (SKO) is een computerondersteunde test met een geautomatiseerde fonologische en fonetische resultatenverwerking. De online test is geïntegreerd in het e-health platform ASISTO en wordt uitgegeven door Sig. In september 2020 werd het SKO-basisonderzoek gelanceerd. Ondertussen zijn twee extra modules van het SKO klaar. Deze maken o.a. verdieping in de diagnose van spraakklankstoornissen mogelijk.

 

Korte historiek

De laatste jaren is er een veelheid aan nieuwe inzichten over het fenomeen spraakklankstoornis en zijn behandeling gepubliceerd. Bovendien hebben de normeringen van de bestaande Vlaamse spraakklanktests een zekere leeftijd. Een nieuw genormeerd onderzoeksinstrument drong zich dan ook op.

De ontwikkeling van het SpraakKlankOnderzoek SKO werd als project gestart in 2011 in het kader van de wetenschappelijke werking van Sig, met de steun van de Federatie van de Centra voor Ambulante Revalidatie. 

 

Werkgroep SKO

Sig vond alle Vlaamse universitaire en hogeschoolopleidingen logopedie bereid om mee te werken aan de ontwikkeling van een nieuwe spraakklanktest, samen met Joris Vanopstal, Jean-Pierre Martens en Ingrid Herreman. Bij de ontwikkeling van de test waren dit de voorwaarden:

  • Zowel de afname als de verwerking moeten comfortabel verlopen voor kind en onderzoeker. Daarom werd de test computerondersteund en modulair ontworpen en is elke module gekenmerkt door een korte afname- en verwerkingsduur.
  • De testresultaten moeten bijdragen tot een differentiële diagnose.
  • Bij de analyse van de resultaten wordt een gebalanceerde fonetisch-fonologische benadering gehanteerd.

 

SKO-basisonderzoek en andere modules

Het SKO bestaat uit 5 modules. De belangrijkste module, het SKO-basisonderzoek, is in september 2020 gelanceerd. De modules Inconsistentie (SKO-INCO) en Diadochokinese (SKO-DDK) zijn ondertussen ook klaar. De andere modules zijn in voorbereiding.

Het SKO-basisonderzoek is genormeerd in Vlaanderen voor kinderen van 2 jaar 6 maand tot 8 jaar. Het biedt een doorgedreven fonetische en fonologische analyse van de spraak. De module bevat in totaal 72 doelwoorden, i.c. 67 benoemwoorden en 5 nazegwoorden. De doelwoorden bevatten alle fonemen van het Nederlands en de meeste consonantverbindingen, zowel in initiale als in finale positie. Aangezien de fonetische en fonologische analyse door de computer gebeurt, zijn de resultaten onmiddellijk na de transcriptie van de responsen beschikbaar in een digitaal rapport. Het levert bij de volgende meetdoelen zowel percentielwaarden als percentages: 

  • PFP: procent gevonden fonologische processen met percentiel (sleutelmeetdoel bij aanvraag)
  • Inventaris substitutieprocessen met percentage voorkomen en percentiel
  • Inventaris syllabestructuurprocessen met percentage voorkomen en percentiel
  • PCC: procent consonanten correct
  • Fonetische foutencategorieën met percentage voorkomen en percentiel
  • Inventaris gevonden fonetische foutencategorie per consonant
  • Inventaris van alle foutief geproduceerde woorden met toegekend fonologisch proces en/of fonetische foutencategorie

De 4 andere modules (inconsistentie, diadochokinese, s&r en interdentaliteit en sneltest) hebben tot doel verdieping in de diagnose mogelijk te maken. De modules SKO-INCO en SKO-DDK zijn ondertussen ook klaar voor gebruik.

De resultaten van de module Inconsistentie (SKO-INCO) kunnen helpen bij het onderscheiden van inconsistente fonologische stoornis (IFS) en spraakontwikkelingsdyspraxie (SOD).

De module Diadochokinese (SKO-DDK) is zinvol om af te nemen wanneer er aanwijzingen zijn voor een neurogene spraakklankstoornis of wanneer ernstige spraakklankstoornissen vastgesteld worden.

Kort voorstellingsfilmpje SKO 

> Filmpje van (een deel van) de afname van het SKO-basisonderzoek bij een kleuter met ernstige spraakklankstoornissen. Het geeft een idee over de concrete manier van werken.

> Webinar over het SKO

 

SKO aankopen?
Prijsinfo, licenties en credits

Het SKO is geprogrammeerd in een bestaand e-health programma van de UGent, genaamd ASISTO. Om veiligheidsredenen werken zowel ASISTO als het SKO met een licentiesysteem. Voor alle duidelijkheid: de licentie voor ASISTO is gratis, de licentie voor het SKO is betalend.

Voor het SKO zijn er twee licenties beschikbaar:

Het SKO werkt met een creditsysteem wat afnames betreft. Na elke testafname vermindert het aantal afnames dat bij de licentie hoort: 1 afname (van eventueel al de modules) staat dus voor 1 credit. 
 
De licenties (en inbegrepen afnames) zijn 5 jaar geldig en omvatten het gebruik van de 5 modules van het SKO (basisonderzoek en 4 andere modules). De licentieduur start nadat de bestel- en betalingsprocedure succesvol afgerond zijn.

Zijn de credits opgebruikt, dan kunnen deze per pakket aangekocht worden. De prijs daalt naargelang het aantal tot 4 euro per afname.

 

Bestelprocedure

Na bestelling en betaling van de factuur, krijgt u per e-mail gedetailleerde informatie over hoe de licentie (of extra credits) geactiveerd worden. Daarna kunt u meteen aan de slag!

 

Handleidingen, snelgidsen, voorbeeldrapporten en scoreformulieren

Wilt u eens grasduinen in de SKO-handleidingen? Dat kan zeker (en gratis)! Er zijn ook snelgidsen ter beschikking en voorbeeldrapporten. Ook manuele scoreformulieren (Word en PDF) zijn voorzien.

SKO-basisonderzoek

>  Handleiding SKO-basisonderzoek (versie 10 februari 2021)

Samengevat: de wijzigingen in het SKO-basisonderzoek (10 februari 2021)

>  Handleiding SKO-basisonderzoek (versie 15 september 2020)

>  Snelgids SKO-basisonderzoek

>  Voorbeeldrapport SKO-basisonderzoek

Manueel scoreformulier SKO-basisonderzoek (PDF) (Word)

 

SKO-INCO

>  Handleiding SKO-module Inconsistentie (versie 22 oktober 2021)

>  Snelgids SKO-module Inconsistentie

Manueel scoreformulier SKO-INCO (PDF) (Word)

 

SKO-DDK

>  Handleiding SKO-module Diadochokinese (versie 22 oktober 2021)

>  Snelgids SKO-module Diadochokinese

 

Vraag & antwoord

 

Vraag (23/03/2021): geen rapport na transcriptie

Als ik de transcripties afgewerkt heb, krijg ik toch geen rapport van de analyse. In de plaats daarvan krijg ik een tabel met een score per oefening, soms aangevuld met het aantal maal dat 'error' voorkwam (zie vraag van 22/03/2021).

Antwoord: Die tabel verschijnt zolang er nog ontbrekende transcripties zijn. 

Per oefening zie je een score in de vorm van een breuk: de teller = hoeveel transcripties exact gelijk zijn aan de corresponderende doeltranscriptie, de noemer = hoeveel woorden een echte transcriptie gekregen hebben. Na de score staat ook vermeld hoeveel woorden een lege transcriptie (foutieve respons) gekregen hebben. Als het aantal woorden met een echte transcriptie plus het aantal woorden met een lege transcriptie kleiner is dan het aantal woorden in de oefening, dan ontbreken er dus nog transcripties.

Als je teruggaat naar een oefening met nog ontbrekende transcripties , (experiments, make perceptual ratings), dan zou je moeten zien dat niet alle vakjes onder 'select a speech task ...' groen kleuren. Je geeft een transcriptie aan een respons door die respons te beluisteren, en indien nodig, de gesuggereerde transcriptie aan te passen.

 

Vraag (22/03/2021): ERROR in de transcriptie

Als ik een transcriptie heb leeggemaakt en ik kom later nog eens terug op dezelfde respons, dan staat er plots een ERROR in de transcriptie. Wat moet ik daarmee doen?

Antwoord: Omdat ASISTO het onderscheid moet kunnen maken tussen ‘nog geen transcriptie’ en een lege transcriptie afkomstig van de beoordelaar, vervangt ASISTO een lege transcriptie van de beoordelaar door een string 'ERROR' die wijst op een foutieve respons (kind heeft het doelwoord niet kunnen zeggen). Tijdens de transcriptie zie je dat niet, maar je ziet het wel als je op een later tijdstip diezelfde respons weer aanklikt. Laat die string gewoon staan. Hij maakt duidelijk dat je de respons al getranscribeerd hebt.

 

Vraag (12/2/2021): geen rapport na transcriptie

Als ik de transcripties afgewerkt heb dan krijg ik geen analyserapport, maar zie ik een tabel met scores (b.v. 10/12) per oefening. Hoe komt dat?

Antwoord: Om een nog niet helemaal uitgeklaarde reden gebeurt het soms dat ASISTO de transcripties wel opslaat, maar ze niet als voltooid registreert en dus nog geen analyse uitvoert. In dat geval kunt u nogmaals naar evaluatiepagina (experiments, make perceptual ratings) surfen en daar op STOP RATING klikken. Op dat ogenblik zouden de transcripties wel als voltooid moeten geregistreerd worden en zou het verwachte rapport moeten verschijnen. Komt niet meer voor in ASISTO versies 4 en hoger.

OPGELET: Het is van belang om de browser niet af te sluiten of voor lange tijd te verlaten terwijl de evaluatiepagina nog open staat. Het wordt aangeraden om na het beeindigen van een evaluatie (van een of meer oefeningen) de pagina af te sluiten via STOP RATING, en te wachten tot het menu aan de linkerzijde opnieuw actief wordt.

VRAAG OM MEDEWERKING: Mocht het probleem zich alsnog bij u voordoen, doe dan het bovenstaande, maar stuur meteen ook een bericht "SKO-transcripties niet voltooid" naar asisto@elis.ugent.be zodat de omstandigheden waarin het probleem optreedt verder onderzocht kunnen worden.

 

Meer info?

Vragen? Stuur ons gerust een mailtje

CONTACTEER ONS