Werkgroepen

Intervisie als vorm van permanente vorming

Sig heeft onder meer als doelstelling hulpverleners een aantal mogelijkheden te bieden tot permanente studie en vorming. Behalve studiedagen en workshops kunnen in dat kader ook intervisiewerkgroepen worden opgestart. Deze worden in principe georganiseerd voor personeel van de Centra voor Ambulante Revalidatie. De organisatie van de werkgroepen verloopt per werkjaar. Momenteel zijn er zestien actief. Enkele daarvan hebben een eigen webpagina of te downloaden publicatie. De links zijn telkens per werkgroep vermeld.

De algemene coördinatie van de werkgroepen is in handen van Viviane Vermeiren. Per werkgroep is er een inhoudelijke coördinator (in het overzicht tussen haakjes vermeld). De werkgroepen komen om de zes weken samen. Er wordt per werkjaar een programma opgesteld. Daarnaast is er tijd voor het uitwisselen van informatie over recente studiedagen, publicaties, nieuwe tests of behandelingsmethodieken en gevalsbesprekingen.

>> Kies een werkgroep en lees het verslag van de werking van 2019-2020.

Informatiebrochure 2020-2021

Taaltherapie bij kinderen

We startten dit toch wel merkwaardige werkjaar met het verder verkennen van de logopedische aanpak van morfosyntaxis bij kinderen met STOS (spraak- en taalontwikkelingsstoornissen), OD (ontwikkelingsdysfasie) en ASS (autismespectrumstoornissen), al dan niet in combinatie met meertaligheid. Ervaringen met onderzoek, therapie en nuttig materiaal werden uitgewisseld. Een tweede thema betrof de logopedische aanpak bij moeilijk verstaanbare kinderen. Collega’s zorgden voor praktijkuitwisseling en informatieoverdracht. Mogelijke oplossingen bij transferproblemen in de logopedische praktijk bij kinderen met fonetische/fonologische spraakklankstoornissen (SKS) en spraakontwikkelingsdyspraxie (SOD) werden geïllustreerd a.d.h.v. methodieken en hulpmiddelen. Het belang van motorisch leren werd benadrukt met aandacht voor therapieprincipes en -fases. Casuïstiek rond het PDOD (Protocol Diagnostiek Ontwikkelingsdysfasie) met voorbeelden van (al dan geen) diagnosestelling ontwikkelingsdysfasie kreeg dit werkjaar eveneens aandacht. We namen een start met het uitwisselen van verslaggeving en attesten bij het gebruik van het PDOD. Door de coronacrisis konden we dit niet ten gronde aanpakken en zullen we hier volgend jaar werk van maken. Naar gewoonte kwam tijdens elke intervisievergadering het luik informatie-uitwisseling ruim aan bod. Naast het delen van literatuur en therapiemateriaal wisselden we informatie over interessante studiedagen rond spraak- en taalontwikkelingsstoornissen uit. Steeds werd tijd vrijgemaakt voor casusbesprekingen. Na een verduidelijkende voorstelling van de mogelijkheden van het digitaal platform Moodle verzamelden we nuttig digitaal materiaal, interessante literatuur e.d. Door annulering van één bijeenkomst wegens lockdown bleek dit platform zeker een meerwaarde voor het uploaden en delen van therapiemateriaal, boekjes en filmpjes bij teletherapie. Eén virtuele intervisiewerkgroep bestond dan ook hoofdzakelijk in het delen van ervaringen met telelogopedie en het demonstreren van mogelijkheden en creativiteit bij het bedenken van online therapiesessies rond taal en spraak. Onder strikte veiligheidsvoorschriften eindigden we dit intervisiewerkjaar uiteindelijk toch live met o.a. een materiaaldemonstratie verzorgd door De Speelbode. Didactisch materiaal en spelletjes daagden ons uit tot het bedenken van mogelijke spraak- en taaldoelen.

Hanen

Deze werkgroep bestaat  uit gecertificeerde Hanen-logopedisten, die (bij voorkeur) in de praktijk met de Hanen-strategieën werken of aan de slag willen met het organiseren van de oudercursus. De Hanen-oudercursus heeft tot doel ouders van jonge kinderen met problemen op het vlak van taal en communicatie te leren hoe ze op een responsieve manier in het dagelijks leven een bijdrage kunnen leveren aan de ontwikkeling van hun kind. Sig organiseert regelmatig Hanen-workshops. Alleen logopedisten kunnen hiervoor inschrijven. In het afgelopen werkjaar besteedden we tijd aan het doornemen van de nieuwe versie van More than Words. De bewerking is bedoeld voor het organiseren van een cursus voor ouders met een kind met ASS. Enkele werkgroepleden volgden deze opleiding. We hebben samen (met voorbereiding thuis) zowel het ouderhandboek als de handleiding met diavoorstellingen doorgenomen. Verder gingen we aan de slag met theoretische materie gelinkt aan Hanen. Videomateriaal uit eigen oudercursussen werd gebruikt als intervisie. Hierbij spelen de Hanen-strategieën samen met de kennis van VIB (Video Interactie Begeleiding) en andere kennis en ervaring een belangrijke rol. We werken oplossingsgericht. De werkgroepleden delen hun opgedane kennis van gelezen boeken en/of gevolgde workshops en studiedagen. Dit werkjaar kwamen de volgende thema’s aan bod: het vergelijken van Taalmaatjes en Hanen, omgaan met culturele diversiteit en anderstaligheid, onderzoek, en ondersteunende communicatie. Onze website Hanen-web, informatiepunt over de Hanen Oudercursus in Vlaanderen, blijft up to date!

>> Hanen-web = informatiepunt over de Hanen Oudercursus in Vlaanderen

Rekenstoornissen

De werkgroep is dit jaar minder actief geweest omdat de coronacrisis roet in het eten gooide. Wij kwamen ook veel minder samen. Er werden op vraag van de werkgroepleden vooral praktische dingen besproken en oefeningen uitgewisseld, bijvoorbeeld verschillende websites waar oefeningen op te vinden zijn, remediëringsoefeningen in verband met metend rekenen en enkele casussen. Na overleg met de groep hebben we beslist volgend jaar niet meer verder te werken. De werkgroepen Rekenen heeft meer dan 20 jaar ijverig vergaderd, veel ideeën uitgewisseld en veel kennis vergaard en verspreid.

Leesstoornissen

De werkgroep bestaat uit logopedisten werkzaam in de Centra voor Ambulante Revalidatie en een docent van de Arteveldehogeschool. De groep richt zich op praktische en theoretische aspecten bij de diagnostiek en behandeling van lees- en spellingstoornissen. Ook dit werkjaar werd er ruim aandacht besteed aan variapunten. We probeerden recente ontwikkelingen op te volgen en wisselden info uit van een gevolgd congres of symposium. De ontwikkeling of het uitbrengen van nieuwe tests wordt opgevolgd. Zo werd feedback gegeven op een test die nog in ontwikkeling is voor het meten van spelling bij leerlingen van het 1ste tot 4de middelbaar. Ook de nieuwe CELF-5-NL werd voorgesteld, voor wat betreft de verschillen met de CELF 4-NL. Op vlak van nieuwe materialen zien we dat online tools toch wel meer ingeschakeld worden. Programma’s als Symwriter en Mind Express, die taal ondersteunen met symbolen,  en het online leesplatform Leesmees werden voorgesteld. Ook de ontwikkelingen in het onderwijsveld en de situering van de CAR in het M-decreet werden verder opgevolgd. Door de maatregelen naar aanleiding van de coronacrisis werd ons werkjaar een beetje ingekort. Het bracht echter ook nieuwe uitdagingen met zich mee. Er werden dan ook in een onlinevergadering ervaringen uitgewisseld met het geven van afstandslogopedie. Een belangrijk project, het ontwikkelen van een eigen diagnostisch protocol bij lees- en spellingproblemen, kwam in een eindfase terecht. Het protocol zal worden gepubliceerd in het volgende nummer van Signaal (nr. 113). 

Autisme

De werkgroep Autisme bestaat uit een groep dynamische mensen die werken met kinderen en jongeren met autisme, zowel coördinatoren, psychologen als therapeuten (logo, ergo, kine) vanuit een therapeutische setting. De werkgroep komt ongeveer vijfmaal bijeen, waarvan twee volledige dagen. Verslaggeving gebeurt via het digitale leerplatform Moodle. Dit werkjaar verdiepten we ons in het thema ‘gamen en ASS’ en op welke manier we dit kunnen omzetten in therapeutische interventies. Vrijetijdsbesteding bij kinderen met ASS verwerkt in een vakantiekampje werd door een lid van de werkgroep naar voor gebracht. Verschillende (recente) therapieprogramma’s passeerden de revue, o.a. SoVa (sociale vaardigheden) bij kleuters. Het opvolgen van nieuwe inzichten is ook één van de krachtlijnen van de werkgroep. Zo willen we ook stilstaan bij de implementatie van het Jasper-programma. We deelden informatie aan elkaar en ondersteunden elkaar in het therapeutisch proces in de begeleiding van de kinderen met ASS. De bespreking van casuïstiek was een terugkerend onderwerp en werd als waardevol ervaren. Ook het werken met de ouders en het netwerk zijn essentieel in de begeleiding van kinderen met ASS. Op het einde van het werkjaar hebben we omwille van corona een ‘video conference’ gehouden waarbij we onze bevindingen in verband met online therapie met elkaar deelden. We gaven ook tips over interessante apps en onderzoek (in functie van diagnose) aangepast aan de coronamaatregelen. Naast een regelmatig terugkerend ‘rondje’, waarbij ieder vanuit zijn eigen werkveld een vraag of opmerking mag stellen, hielden we ook een materiaalbeurs met therapeutisch materiaal, werkboeken, (therapeutische) gezelschapsspelen, kijk- en vertelboeken, prentenmateriaal, vragenlijsten, enz. Hiervoor namen we een volledige dag. 

>> Informatiebundel ASS (gratis download)
>> Stimuleren van spel en verbeelding bij kinderen met autisme (gratis download)

Gehoor

Onze werkgroep telt nog altijd een 20-tal leden. Er waren een aantal wissels met nieuwe collega’s, maar er was ook een nieuw duo om de vergaderingen te leiden. We deelden heel wat ervaringen uit rond studiedagen. Het bespreken van casussen bleef steeds een belangrijk item. Intervisie in de werkgroep zorgt voor het uitwisselen van therapiedoelstellingen en tips voor behandeling. We hadden aandacht voor simultaan of sequentieel implanteren, mogelijke bijsturingen rond ICF bij gehoor, en apps die we in onze therapieën kunnen gebruiken. Sarah Maggits bracht info over haar doctoraat ‘Luister: een duurzaam en gepersonaliseerd gehoorrevalidatieschema’. We overlegden in welke mate dit toepasbaar is in onze therapieën. Op de traditionele werkgroepdag kregen we info van de firma AB over nieuwe producten en evoluties in hun revalidatiemateriaal. Verder werd uitgebreid overlegd over therapie bij jonge kinderen: het betrekken van de ouders bij de therapie, het combineren van individuele therapie met groepstherapie en het materiaal dat we bij deze jonge cliënten kunnen gebruiken. We sloten ons werkjaar af met een online vergadering, waar we ervaringen deelden over telelogopedie en teletherapie. We bespraken de verschillende video chats die we gebruikten bij onze cliënten. 

Niet-aangeboren hersenletsel (NAH)

Afgelopen werkjaar hebben we ingezet op de bekendmaking van revalidatie in een Centrum voor Ambulante Revalidatie voor personen met NAH. Als intervisiewerkgroep zijn we multidisciplinair samengesteld en werkzaam in verschillende sectoren. Met deze ervaringen trachten we een meerwaarde te betekenen in het hulpverleningslandschap voor mensen met NAH. 

We hebben onder andere een informatieve tekst gepubliceerd op de website www.hersenletsels.be en we zijn in dialoog gegaan met de NAH Liga.

Met het NAH-congres in het vooruitzicht willen we ook volgend werkjaar verder inzetten op samenwerking met overkoepelende instanties en nagaan welke rol de werkgroep kan vervullen.
Een vast onderdeel van de werkgroepvergadering zijn de variapuntjes. We bieden een platform om samen te reflecteren over thema’s verwant aan NAH, om informatie uit te wisselen en om casuïstiek in te brengen. In samenwerking met Sig bekijken we tevens het vormingsaanbod aan professionelen op het gebied van NAH. 

>> Website NAH ambulant 
 

Meertalige kinderen in de ambulante revalidatie

De werkgroep meertaligheid heeft dit jaar vooral aandacht besteed aan het ontwikkelen van een lijst die kleuterleidsters en zorgleerkrachten moet ondersteunen om een beter beeld te vormen van de taalontwikkeling van meertalige kleuters. Dit kan ook onze samenwerking met scholen versterken en meer input geven bij de begeleiding van meertalige kinderen en gezinnen. Het werd een leidraad voor een oudergesprek waarbij minimale mijlpalen afgetoetst worden. Het was ook voor ons boeiend om hierover met elkaar in gesprek te gaan. Wat verwachten van we van meertalige kleuters in hun moedertaal en hoe bevragen we dat op een eenvoudige manier? We vonden heel wat kleuterleidsters en zorgleerkrachten bereid om dit uit te proberen maar de testfase werd vanaf maart 2020 stilgelegd. Ook los van deze lijsten was communicatie met ouders een topic dat regelmatig terugkwam: hoe ouders bereiken, betrekken en hun taalaanpak versterken? Casussen zijn vaak ook een uitgangspunt om dit te bespreken.

>> Webpagina Meertalige kinderen (publicaties, tips, literatuur, enz.) 

>> Tales at Home (vragenlijst professionals)
 

Ontwikkelingsstoornissen 0-3 jaar

We wisselden dit werkjaar ervaringen en materialen uit over het gebruik van muziek in de behandeling van jonge kinderen en het bepalen/formuleren en evalueren van behandeldoelen bij deze jonge doelgroep. We stelden hierbij behandelplannen aan elkaar voor. We hielden elkaar verder op de hoogte van initiatieven in de eigen regio met betrekking tot geestelijke gezondheid bij jonge kinderen. Verder wisselden we interessante tips over literatuur en vorming uit. Tijdens de onlinesessie op het einde van het werkjaar stonden we vooral stil bij de sterktes en knelpunten op het vlak van vroegdiagnostiek en vroegbehandeling in coronatijd. 

Psychomotoriek: bewegen in de grote ruimte

We hebben een vruchtbaar werkjaar achter de rug. We hadden een volle praktijkdag waar we heel concreet oefeningen aan elkaar doorgaven rond verschillende thema’s die we op voorhand hadden vastgelegd. Thema’s waren: jonge kindjes die nog niet stappen, oefeningen rond hypotonie, gehoor, rots en water, lateralistie, DCD en ASS, enz.

Verder was er altijd tijd om verschillende interessante vormingen aan elkaar door te geven. We bekeken ook de verslaggeving. We gaven elkaar tips om nog meer in het ICF-kader te werken. Ook het formuleren en uitwerken van SMART-doelstellingen kwam aan bod. De laatste vergadering gebeurde via videochat. Er was maar plaats voor één onderwerp, namelijk corona. Hoe gaan we ermee om? Hoe kunnen we de kindjes het beste helpen vanop afstand? En hoe zien we de heropstart? 

ADHD

Het centrale thema dit jaar was psycho-educatie. Het verstrekken van psycho-educatie aan de ouders, grootouders, leerkrachten, maar ook de kinderen zelf blijft een belangrijke pijler in onze werking. Daarom hebben we in drie subgroepen drie invalhoeken uitgewerkt die nuttig zijn bij psycho-educatie. Eén daarvan hebben we kunnen afwerken, de andere twee nemen we mee naar het volgende werkjaar.

Activiteiten als inleefervaring voor de omgeving van onze cliënten

Een degelijk inzicht in ADHD als problematiek en beperking kunnen we proberen doorgeven via uitleg en voorbeelden. Daarbij is het kunnen ‘aanvoelen’ van hoe beperkend ADHD kan zijn voor je functioneren een extra hulp, omdat je je als omgeving beter kan inleven in de situatie van de persoon die je begeleidt. Het laten ervaren welke invloed ADHD kan hebben op het functioneren beschouwen we als verhelderend.
Zoals we ook zien bij andere stoornissen (ASS, leerstoornissen, visuele beperking, enz.) worden inleefmomenten gebruikt om dit leren aanvoelen te stimuleren. Daarom hebben we in de werkgroep (al vorig werkjaar) het idee opgevat om een inleefsessie uit te werken voor onze doelgroep. Intussen hebben we kunnen kennismaken met de ‘ADHD experience’ Centrum ZitStil, waardoor er twijfel was of we zelf nog iets moesten uitwerken. We kwamen tot het besluit dat wij niet hetzelfde opzet willen heruitvinden, maar eerder afzonderlijke activiteiten uitwerken die de kenmerken van ADHD laten ervaren, alsook welke invloed ze hebben op de executieve functies. Deze afzonderlijke activiteiten kunnen dan ingezet worden in het aanbod dat elk centrum doet voor de omgeving van onze cliënten met ADHD (bij ouders, brussen, familie, leerkrachten, enz.). Er werden al vele ideeën verzameld, sommige uitgewerkt, maar dit project is nog niet klaar.

Psycho-educatie in spelvorm voor kinderen

Het bieden van psycho-educatie voor kinderen (onze cliënten, hun brussen, eventueel hun klasgenoten) is een belangrijk onderdeel van de behandeling. Als extra methodiek vatten we het idee op om een gezelschapsspel te maken waarin informatie over ADHD aan bod komt, en waarin kleine opdrachtjes zitten waarin zoals aandachtoefeningen. Daarnaast komen er ook ervaringen in met hulpmiddelen en hulpvaardigheden, bijvoorbeeld impulscontrole krijgt een oefenkans. Qua vorm zitten we in de richting van een bordspel. Een van de moeilijkheden is dat we tijdig moeten denken aan een haalbare omzetting in materiaal.

Het Zorgpad ADHD: leeswijzer voor ouders en leerkrachten

Met het oog op het verstrekken van degelijke informatie aan hulpverleners, ouders en andere betrokkenen subsidieerde de FOD Volksgezondheid in 2016-2017 een project van 18 maanden met een ADHD-expert in elke Belgische provincie in het kader van de hervorming van de geestelijke gezondheid voor kinderen en adolescenten. Door de samenwerking van de 10 provinciale experten aangevuld met een aantal veldwerkers (o.a. de coördinator van deze werkgroep) kwam men tot een website: het Zorgpad ADHD (www.adhd-traject.be) die deze informatie bundelt en ook praktische richtlijnen en hulpmiddelen biedt voor de hulpverleners (formulieren, beslissingsboom, vragenlijsten, enz.).
Hoewel vanuit het project de prioriteit moest liggen op informatie voor hulpverleners, zijn er ook heel wat stappen gezet om deze gebruiksvriendelijk te maken voor personen met ADHD en hun omgeving (ouders, leerkrachten, enz.). Door de beperkte looptijd van het project is dit aspect echter onvoldoende uitgewerkt kunnen worden. Het finaliseren van de website is trouwens pas gerealiseerd nadat het project al afgelopen was door de extra inzet van een aantal ADHD-experten die toen al elders aan het werk waren.

In de Sig-intervisiewerkgroep ADHD werd de ervaring gedeeld dat ouders na het meedelen van de diagnose graag onmiddellijk informatie krijgen over ADHD, maar dat het voor hen niet eenvoudig is te weten welke informatie betrouwbaar is. De ouders verwijzen naar het Zorgpad ADHD leek ons niet evident, hoewel de adequate informatie (evidence based, practice based) daar mooi verzameld is.

In plaats van een eigen brochure te maken heeft de werkgroep, met akkoord van de ontwikkelaars, een leeswijzer gemaakt voor de website van het ADHD Zorgpad. De leeswijzer volgt ook de lay-out van de website om herkenbaarheid te verhogen. Er werd zowel een versie voor ouders als voor leerkrachten gemaakt. Beide versies zijn downloadbaar via www.adhd-traject.be of www.sig-net.be. De eindversie was klaar eind december 2019. De versie in opbouw werd met succes gepresenteerd op het symposium ADHD van Sig en Centrum ZitStil.

De leeswijzer is geen papieren weergave van alle informatie die terug te vinden is op de website. Waar mogelijk wordt verwezen naar uitgebreidere informatie op het Zorgpad via een link en een QR-code. 
Sig maakte deze leeswijzers ruim bekend via de nieuwsbrieven, Signaal en de website. Intussen werden ze al ruim 700 keer gedownload (telling begin juni 2020). We merken dat er dus grote interesse is in het product van onze werkgroep.

Bij de uitwerking van de drie thema’s werd sterk gesteund op de ervaring en huidige werking in de diverse CAR. Jaarlijks overlopen we ook hoe de werking in een centrum met betrekking tot de doelgroep ADHD evolueert.

>> Leeswijzer voor leerkrachten bij het zorgpad ADHD

>> Leeswijzer voor ouders bij het zorgpad ADHD

 

Sociaal werk

Het afgelopen werkjaar werd in onze werkgroep de klemtoon gelegd op de rol van het sociaal werk in alle fasen (aanmelding, onderzoek, therapie, afronding) in een CAR. We focusten ons erop om na te gaan wat ons als discipline uniek maakt, wat onze sterktes/krachten zijn. Ook al is er een grote variatie aan invulling van de rol van de sociaal werker, toch waren er enkele gemeenschappelijke factoren: kennis van de sociale kaart; blik verruimen, verder kijken dan enkel het kind, maar ook de context betrekken; sensibilisering van de collega’s (bv. over kansarmoede, multiculturaliteit, enz.). Jammer genoeg konden we dit omwille van corona niet finaliseren. Er werd dan ook besloten om dit onderwerp verder mee te nemen naar de heropstart dit najaar. Naast deze hoofdbrok, werden telkens variapunten besproken: teamleden konden een vraag stellen m.b.t. een bepaald dossier/procedure (bv. zorgtoeslag), wijziging regelgeving, enz.

Preventieadviseurs

De intervisiegroep preventie is een overlegplatform voor preventieadviseurs tewerkgesteld in de CAR. Er wordt voornamelijk (nieuwe) wetgeving m.b.t welzijn op het werk besproken en vertaald naar de CAR. Daarnaast ervaren de meeste leden het uitwisselen van informatie en praktijkervaringen als zeer zinvol. Heel wat documentatie wordt digitaal verzameld via het online leerplatform Sig. Eén thema selecteren om dan samen heel concreet uit te werken, is moeilijk realiseerbaar aangezien niet ieder centrum nood heeft aan dezelfde output (verschillen qua gebouw, infrastructuur, organigram, visie en missie). Het afgelopen werkjaar kwamen de volgende thema’s aan bod: brandpreventie, gedragscode buschauffeur, risicoanalyse busvervoer, hygiënemaatregelen, medisch onderzoek, EHBO en re-integratiebeleid. We verwelkomen van harte nieuwe leden in onze intervisiegroep. Een (gepland) attest basisvorming preventie is een vereiste. 

Gehoor en verstandelijke beperking

De voorbije jaren dachten we na over hoe we de website ‘Rita hoort niet goed’ nieuw leven kunnen inblazen. Het ontbrak echter telkens aan tijd om concreet te herwerken. Dit jaar slaagden we erin om de rubriek ‘belang van horen’ aan te passen. Jaar na jaar worstelden we ook met de vraag om de informatie op een toegankelijker en aantrekkelijker manier aan te bieden. In de vernieuwde versie krijgt ‘Rita hoort niet goed’ een eigen website. De inhoud willen we ook concreter maken door de verschillende inhouden telkens toe te passen bij casussen. We hebben intussen vier fictieve casussen waarbij we de inhouden uit de rubrieken zullen toepassen. Het gaat om fictieve casussen, maar de problemen en toepassingen zijn gebaseerd op wat de leden zien op de werkvloer. Volgend werkjaar worden de andere rubrieken uitgewerkt. Voorlopig blijft de vernieuwde versie een werkversie, maar we hopen dit kalenderjaar al een deel van de vernieuwde website te publiceren. Bij de rubrieken die nog niet vernieuwd werden, zal verwezen worden naar de oude documenten (met de opmerking dat herwerking nog loopt). Aangezien we de sensibilisering van ondersteuners en ouders zeer belangrijk vinden, dachten we ook mee na over de invulling voor de Sig-praktijkdag ‘Probleemgedrag bij volwassenen met een verstandelijke beperking: vergeet de zintuigen niet’. Elke vergadering was er ook ruimte voor intervisie. Dit jaar ging hierbij specifieke aandacht uit naar de optie CI bij personen met een verstandelijke beperking en topics gerelateerd aan corona. Vanuit de werkgroep werd ook bijdrage geleverd bij de vertaling van een folder van Special Olympics waarbij ze personen met een verstandelijke beperking informeren over het coronavirus. Sig werkte mee aan de verspreiding van deze informatie via de nieuwsbrieven. 

>> Projectwebsite 'Rita hoort niet goed' (online publicatie, sensibiliserend filmpje, enz.)
 

ICF in de praktijk

Ook dit werkjaar was weer een boeiend jaar voor alle leden. Zo bleek uit de evaluatie. We hebben dit werkjaar onze pijlen verder gericht op de concrete toepassing van de biopsychosociale visie en het werken met ICF in de klinische praktijk. We hebben het SMART formuleren van doelen verder geoefend aan de hand van casussen. Verder hebben we ons gefocust op het nalezen van onderzoeks- en evolutieverslagen met als doel het bijsturen van het implementeren van de BPS-visie in het rapporteren en in het methodisch handelen. We kwamen opnieuw tot de vaststelling dat er vaak nog te weinig stil gestaan wordt bij de echte hulpvragen van de cliënt. De CAR zijn een tweedelijnsgezondheidsinstelling. Dit betekent dat onze cliënten vaak al een traject achter de rug hebben met als gevolg dat ze bij het formuleren van hun hulpvraag onze taal overnemen. Ze spreken de taal van de doorverwijzer, formuleren de hulpvraag in de taal van de doorverwijzer. Het is niet zo evident om de echte hulpvragen gericht op kwaliteit van leven te achterhalen. Bijkomend vindt ‘shared decision making’ (het onderhandelen van doelen met de cliënt en het cliëntsysteem) in de dagelijkse praktijk van de CAR maar moeilijk ingang. Ook het gebruik van ICF-taal vindt moeilijk ingang. Nochtans trekt het browsen en het gebruik van deze taal ons weg van het stoornisdenken richting het biopsychosociaal redeneren. Als we cliënten willen die echt hun verantwoordelijkheid opnemen in de revalidatie, zullen we hun taal moeten spreken en dat is ICF-taal, mensentaal, een taal zonder ‘labels’, maar met beschrijvingen. Het is niet aan hen om onze stoornistaal te leren. Zolang wij niet de taal van cliënten spreken, zal er niet echt sprake van ‘shared decision making’ zijn. Bij persoonlijke en externe factoren wordt vaak niet vermeld of ze ondersteunend of belemmerend zijn, wat maakt dat deze gegevens aan waarde verliezen, wat maakt dat ze zelden onderwerp uitmaken van een doelformulering, wat maakt dat onze doelen zich blijven richten op activiteiten en functies en veel te weinig op participatie en externe en persoonlijke factoren. Wat nog maakt dat participatiedoelen te weinig geformuleerd worden, is het feit dat activiteiten en participatie vaak samen genomen worden. Voor zeer jonge kinderen is dit begrijpelijk. Maar van als kinderen wat ouder worden, nemen ze maatschappelijke rollen op. Hoe ze deze opnemen en of ze deze opnemen, is sterk bepalend voor hun kwaliteit van leven en de kwaliteit van leven van hun ouders. Geen onderscheid maken tussen beide zorgt ervoor dat er een belangrijk aspect van de revalidatie genegeerd wordt. We maakten afspraken rond wat wij goede verslaggeving vinden. Wat hoort in een besluit? Wat maakt verslaggeving te omslachtig? Hoe kunnen we kort, beknopt en relevant rapporteren? We willen hier verder mee aan de slag volgend werkjaar.

MusicaMova

De werkgroep MusicaMova bestond het voorbije jaar uit een kleine groep mensen die MusicaMova al enkele jaren toepassen in hun werkveld. In dit voorbije jaar werden vooral ideeën uitgewisseld en werden oefeningen, boeken, enz. met elkaar gedeeld. Verder maakten we een vragenlijst over MusicaMova om te laten invullen door collega’s. De resultaten hiervan worden verwerkt en mogelijk geïmplementeerd. We gingen bij elkaar in de verschillende centra op bezoek om te kijken hoe MusicaMova daar met de kinderen werd uitgevoerd. Zo mochten we een sessie in Dominiek Savio meemaken, een zeer boeiende ervaring. Het was prachtig om al die lachende gezichtjes te zien. Volgend jaar willen we ook in de andere centra ons licht opsteken en verder nieuwe oefeningen bundelen en neerschrijven.

ADOS

Deze werkgroep telt een 12-tal leden, wat zeer werkbaar is. We zijn multidisciplinair, wat wil zeggen dat er diverse disciplines deelnemen en mensen vanuit verschillende werksettings (CAR en pediatrie). Er zijn mensen die recent opgeleid zijn, maar ook mensen waarvoor dit al vele jaren geleden is. De meesten zijn vertrouwd met de Modules 1, 2 en 3, weinigen met Module 4, één enkeling met Toddler. We bekeken dit jaar enkele verslagen o.a. om te zien hoe diagnoses in ICF geïmplementeerd werden. We konden alleen maar vaststellen dat er heel veel diversiteit is. Wel gebruikt iedereen een referentie naar de DSM-criteria, wat gelukkig nog een houvast biedt. We bespraken dit jaar ook aanvullende diagnose-instrumenten, bekeken delen uit de NEPSY en ADI-R. Eveneens bekeken we comorbiditeiten, bv. PTSS, gedragsstoornissen. De hoofdmoot bestond uit het samen bekijken en scoren van beeldmateriaal. We stonden lang stil bij de items over wederkerigheid, non-verbaal gedrag en heen-en-weergesprekjes. Een groepslid volgde onlangs de verdiepingscursus en gaf ons enkele tips hieromtrent. We wensen volgend jaar op dezelfde praktische manier verder te werken. De deuren staan open voor nog enkele nieuwe leden. We vragen wel aan iedereen om beeldmateriaal mee te brengen, zowel van kinderen met autisme als van kinderen zonder autisme.

Jasper

De werkgroep Jasper vloeide spontaan voort uit de basisopleiding Jasper aan de UGent in mei 2018. Ook in augustus 2019 diende zich een nieuwe ploeg enthousiaste therapeuten aan voor de opleiding. Samen zetten we Jasper op de kaart in Vlaanderen. Jasper (Joint Attention, Symbolic Play, Engagement and Regulation) betreft een internationaal erkend programma ontwikkeld voor jonge kinderen met ASS van 12 maand tot 8 jaar i.f.v. stimulatie van drie aspecten: (1) Gedeelde betrokkenheid: stimuleren initiaties door het kind en betrokkenheid wat leermogelijkheden creëert naar sociale communicatie en spel, (2) Spel: stimuleren van frequentie, diversiteit, complexiteit en creativiteit binnen het spel i.f.v. ontwikkelingsadequaat spel, uitbouwen taal, stimuleren probleemoplossingvaardigheden, flexibiliteit, imaginatie en symbolische capaciteit, en (3) Emotieregulatie.

Elke werkgroepvergadering besteedt uitgebreid aandacht aan casuïstiek. Zowel voor het aanleveren van ideeën voor routines, gedeelde betrokkenheid, verzoeken als voor samen op zoek te gaan naar antwoorden op uitdagingen die zich stellen (troubleshooting). Dit wordt als heel verrijkend ervaren. 

We stonden tijdens de intervisiewerkgroep o.a. stil bij de wijzigingen in de SPACE (Short Play and Communication Evaluation), het instrument aan de hand van welke de kwalitatieve assessment gebeurt en waarmee de modulaire Jasper-doelstellingen bepaald worden. 

We stelden twee nieuwe overzichtsdocument op. Enerzijds een document met routines om de betrokkenheid en regulatie te stimuleren, anderzijds een bestand met ideeën om JA (joint attention) en BR (brief request) uit te lokken. Dit om tegemoet te komen aan ieders noden. 
Daarnaast maakt brainstormen over spelroutines vast deel uit van onze agenda. Op die manier dagen we onszelf als therapeut uit naar creativiteit en diversiteit in omgang met materialen.

Op vraag van de nieuwe therapeuten deelden we ervaringen naar inplannen en voorbereiding van Jasper, transfer naar andere disciplines en ook therapieduur. Verder deden we een aanzet naar een spelfolder op maat van ouders/leerkrachten.  

Op vraag van allen en zoals vooraf afgesproken met Sig, stond de werkgroepvergadering van januari volledig in het teken van in vivo Jasper-therapie aan twee cliënten met een verschillend ontwikkelingsniveau. Ook voor volgend werkjaar is het onze expliciete wens om dit te hernemen.  De laatste twee intervisiewerkgroepen zouden o.a. in het teken staan van de uitwerking van de spelfolder, het delen van info t.a.v. de intervisiewerkgroep ASS en uitwisselen van nieuw spelmateriaal. Jammer genoeg besliste corona hier anders over.

 

Sig vzw - Pachthofstraat 1 - 9308 Gijzegem
tel. 053 38 28 18 - fax 053 38 28 19 - - Erkenningsnr. KMO 02140